Znajomość oraz troska o dziedzictwo przyrodniczo‐kulturowe powinny być obowiązkiem każdego patrioty. Roger Scruton nazwał takie podejście ojkofilią (z gr. — umiłowanie ojczyzny) — w przeciwieństwie do przeciwnej postawy zwanej ojkofobią. W swojej książce poświęconej ekologii, „Zielona rewolucja”, Scruton przeciwstawia oddolne działania lokalnych wspólnot działaniom państwowym i odgórnym. Mieszkańcy danej okolicy mają realny interes w dbaniu o dobro wspólne, podczas gdy urzędnicy mieszkający w stolicy często nie odczuwają bezpośrednich skutków degradacji środowiska. W historii to państwowe przedsiębiorstwa bywały często największymi trucicielami, dlatego o stan środowiska naturalnego i kulturowego musimy zadbać sami1. Człowiek nie może żyć tylko dla siebie — zaś wolontariat to dar naszego czasu i zaangażowania poświęcony temu, co dla nas ważne.
Ustawa o wolontariacie
Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie stanowi podstawę prawną funkcjonowania wolontariatu w Polsce2. Określa zakres regulacji dotyczący działalności pożytku publicznego, współpracy administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi oraz warunki wykonywania świadczeń przez wolontariuszy. W praktyce oznacza to, że parki narodowe i współpracujące z nimi NGO mogą formalnie zawierać porozumienia z wolontariuszami, określając zakres obowiązków, zasady nadzoru oraz warunki ubezpieczenia od następstw nieszczęśliwych wypadków.
Ustawa precyzuje definicję i katalog podmiotów uprawnionych do korzystania ze świadczeń wolontariuszy, co pozwala na legalne angażowanie ochotników zarówno przez organizacje pozarządowe, jak i przez jednostki publiczne realizujące zadania w sferze pożytku publicznego, dzięki czemu parki narodowe mogą powierzać wolontariuszom zadania edukacyjne, monitoringowe i prace terenowe w sposób zgodny z prawem.
Kluczowe elementy praktyczne wynikające z ustawy to: obowiązek zawarcia porozumienia lub innej formy regulującej współpracę, możliwość zwrotu uzasadnionych kosztów poniesionych przez wolontariusza, oraz regulacje dotyczące ubezpieczenia i odpowiedzialności. Ustawa nakłada także na organizatorów obowiązek zapewnienia odpowiedniego nadzoru i szkoleń, co ma szczególne znaczenie w kontekście prac terenowych w parkach narodowych, gdzie ryzyko i wymagania bezpieczeństwa są wyższe niż przy standardowych akcjach społecznych.
Jak możemy pomagać we własnej okolicy
Zaangażowanie nie wymaga wielkich nakładów — wystarczy chęć i kilka godzin wolnego czasu. Kiedy byliśmy mali, zbieraliśmy śmieci w ramach Dnia Sprzątania Świata — inicjatywy zapoczątkowanej przez amerykańskich studentów w 1970 roku, a następnie sformalizowanej w ramach UNESCO; dlatego szkoły na całym świecie uczestniczą w tym wydarzeniu. Przykładowe formy lokalnego zaangażowania to sprzątanie terenów zielonych, udział w inwentaryzacjach przyrodniczych, pomoc przy organizacji wydarzeń edukacyjnych, prace konserwacyjne infrastruktury turystycznej oraz wsparcie administracyjne, np. archiwizacja czy mapowanie w GIS.
Spędź wakacje w parku narodowym
Wolontariat w parku narodowym łączy pożyteczną pracę z kontaktem z naturą. Wolontariat nie jest jednostronny — wymaga czasu i zaangażowania, ale daje też wiele korzyści:
- nowe umiejętności, od pracy terenowej po edukację przyrodniczą;
- kontakt z ludźmi o podobnych zainteresowaniach;
- satysfakcję z bycia częścią czegoś większego;
- poczucie sensu, często nieobecne w codziennym biegu.
W wielu parkach wolontariusze uczestniczą w szkoleniach, spotkaniach z pracownikami naukowymi, a czasem biorą udział w działaniach niedostępnych dla zwykłych odwiedzających. To wartościowe doświadczenie i ciekawy wpis do CV. Wolontariat na łonie przyrody to także odpoczynek od miejskiego hałasu i dopaminowego przebodźcowania, które przyczyniają się do pogarszania zdrowia psychicznego młodych ludzi. Według raportów Światowej Organizacji Zdrowia aż 20% młodzieży zmaga się z objawami zaburzeń nerwicowo‐lękowych, a w Unii Europejskiej dotyczy to około 11,2 mln osób w wieku 11–19 lat. Badania pokazują, że kilkutygodniowy, regularny kontakt z naturą — np. codzienne spacery po 20–30 minut lub łącznie około 120 minut tygodniowo — istotnie obniża objawy depresji i lęku u młodych ludzi. Najlepsze efekty obserwuje się przy systematycznym udziale w aktywnościach na świeżym powietrzu przez 9–12 tygodni, co poprawia samopoczucie oraz działa profilaktycznie3.
Stan programów wolontariackich w Polsce
W Polsce jest 23 parki narodowe, z których 10 oferuje stały program wolontariatu.
Najlepiej przygotowany program prowadzi Tatrzański Park Narodowy, odwiedzany przez największą liczbę turystów spośród wszystkich parków narodowych — dlatego każda para rąk do pomocy jest tu cenna. Jak podaje strona Parku, w programie „Wolontariat dla Tatr” wzięło udział już 6 tysięcy osób w ciągu prawie 20 lat istnienia programu4; wolontariat buduje w ten sposób silną społeczność zaangażowaną w ochronę dziedzictwa przyrodniczego. Teren Tatr objęty jest ochroną już od 19. wieku, zaś sam Park Narodowy powstanie w 1955 r.5
W Tatrzańskim Parku Narodowym wolontariusze wykonują szeroki zakres zadań — to jeden z najlepiej rozwiniętych programów w Polsce. Typowe obowiązki obejmują edukację turystów na temat zasad ochrony przyrody, pomoc przy wydarzeniach i akcjach edukacyjnych, prace porządkowe i konserwacyjne infrastruktury szlaków, prowadzenie obserwacji fauny i flory (liczenie populacji gatunków) oraz wsparcie badań naukowych. Turnusy kończą się podsumowaniem w formie Dni Wolontariatu TPN. Park oferuje pakiet szkoleń praktycznych, podczas których wolontariusze uczą się m.in. zasad pierwszej pomocy w warunkach górskich pod kierunkiem ratowników TOPR, orientacji w terenie górskim, rozpoznawania gatunków roślin i zwierząt oraz interpretacji zjawisk przyrodniczych; szkoleniom towarzyszą zajęcia teoretyczne i materiały edukacyjne online6.
.
W Białowieskim Parku Narodowym wolontariusze mogą doświadczyć życia blisko tradycji— mieszkają w starych leśniczówkach bez nowoczesnych udogodnień, z wodą czerpaną ze studni. Kampinoski Park Narodowy oferuje natomiast wolontariat firmowy: grupy do 20 osób mogą pomagać w szkółce leśnej, restaurować szlaki turystyczne czy usuwać inwazyjne gatunki roślin7.
.Nie wszystkie parki prowadzą stałe programy — w niektórych zgłoszenia przyjmowane są na pojedyncze akcje lub bezpośrednio przez administrację parku, tak jest np. w Drawieńskim Parku Narodowym czy Parku Narodowym Ujście Warty.
Bariery i wyzwania
Wolontariat napotyka na kilka przeszkód:
● wysokie wymagania formalne wobec kandydatów, które mogą zniechęcać — np. w Pienińskim Parku Narodowym, aby oprowadzać turystów po zamku w Czorsztynie, wymaga się wyższego wykształcenia kierunkowego z historii sztuki lub architektury oraz znajomości języka angielskiego8;
;● ograniczenia wiekowe — wiele programów wymaga ukończenia 18 lat, co wyklucza
młodszych chętnych, którzy mogliby się zaangażować w wakacje;
● konkurencja ze strony płatnych staży i pracy sezonowej, które dla studentów i osób pracujących bywają atrakcyjniejsze finansowo.
Wydaje się, że warto zwiększyć elastyczność programów, ułatwić udział młodzieży oraz lepiej promować niematerialne korzyści płynące z wolontariatu.
Rekomendacje
Aby zwiększyć udział społeczny w ochronie dziedzictwa przyrodniczego, warto:
- rozwijać programy dostosowane do różnych grup wiekowych i poziomów
doświadczenia;
- ułatwiać udział młodzieży poprzez współpracę parków narodowych ze szkołami i
uczelniami;
- promować wolontariat firmowy jako element społecznej odpowiedzialności biznesu
(CSR);
- zapewniać szkolenia i wsparcie merytoryczne dla wolontariuszy;
- upraszczać procedury zgłoszeniowe i komunikację z administracją parku
Wolontariat to praktyczna odpowiedź na potrzebę ochrony ojczystego dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego. Dzięki ustawowym ramom, zaangażowaniu organizacji pozarządowych i administracji parków oraz rosnącej świadomości społecznej, wolontariat może stać się trwałym elementem ochrony przyrody. Każde oddolne wzmacnia lokalne społeczności i przyczynia się do zachowania wartości tworzących tożsamość miejsca.
Krzysztof Kiśluk
Źródła
Nowak W., Ojkofilia i piękno. Roger Scruton wobec kryzysu ekologicznego, Logos i Ethos, vol. 30 2024/1, s. 27–48, https://czasopisma.upjp2.edu.pl/logosiethos/article/view/4913
European Legislation Identifyer, Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 26 września 2025 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie; 2025 https://eli.gov.pl/eli/DU/2025/1338/ogl
University of York, Green Social Prescribing: A Before and After Evaluation of a Novel Community-Based Intervention for Adults Experiencing Mental Health Problems, 2025.,
Academia. Portal Polskiej Akademii Nauk., Kontakt z naturą jako terapia – dowody z
Tatrzański Park Narodowy, Wolontariat., https://tpn.gov.pl/wolontariat/zadanie/745?fbclid=IwAR32Go29CMHZHJg2SprqI3BwZF1yTWL1t2xOQo3CFFNiLPEN9CARWY-f5kg
Przystanek Nauka, Tatrzański Park Narodowy ma już 60 lat., 2015., https://przystaneknauka.us.edu.pl/artykul/tatrzanski-park-narodowy-ma-juz-60-lat
Kampinoski Park Narodowy, Wolontariat dla firm., https://kampn.gov.pl/wolontariat-dla-firm
Pieniński Park Narodowy, Zadania dla wolontariusza., https://piepn.gov.pl/zadania-dla-wolontariusza
3. Zobacz badania: University of York, Green Social Prescribing: A Before and After Evaluation of a Novel Community-Based Intervention for Adults Experiencing Mental Health Problems, 2025.; https://academia.pan.pl/kontakt-z-natura-jako-terapia-dowody-z-badan/
Projekt sfinansowany ze środków otrzymanych z Narodowego Instytutu Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Korpusu Solidarności - Rządowego Programu Wspierania i Rozwoju Wolontariatu Długoterminowego na lata 2018-2030.
Zostań Wolontariuszem w Stowarzyszeniu Studenci dla Rzeczypospolitej
Chcesz zaangażować się w działania naszego Stowarzyszenia, ale niekoniecznie jako członek? Dołącz do nas jako wolontariusz
Zapraszamy na spotkanie rekrutacyjne 27 listopada o 18:45 w Latarni Historii (ul. Puławska 152) w Warszawie.
Opowiemy o tym: na czym polega wolontariat w naszym Stowarzyszeniu, jakie zadania możesz podejmować (organizacja wydarzeń, wsparcie techniczne, działania zdalne, lokalne i ogólnopolskie), jakie wsparcie otrzymują wolontariusze (szkolenia, koordynator, materiały, feedback), jakie możliwości rozwoju i zdobywania doświadczenia oferujemy.
Wolontariuszem może zostać każdy od 16. roku życia.
Szukamy osób kreatywnych, komunikatywnych i chętnych do działania — ale równie mocno zachęcamy do własnych propozycji projektów i inicjatyw!
Dołącz, zdobądź doświadczenie, poznaj inspirujących ludzi i działaj dla Rzeczypospolitej.
Projekt sfinansowany ze środków otrzymanych z Narodowego Instytutu Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Korpusu Solidarności - Rządowego Programu Wspierania i Rozwoju Wolontariatu Długoterminowego na lata 2018-2030.
Zapraszamy na spotkanie rekrutacyjne warszawskiego oddziału Stowarzyszenia Studenci dla Rzeczypospolitej, największej konserwatywnej organizacji studenckiej w Polsce!
Studiujemy różne kierunki i mamy różne pasje, a łączy nas jedna – Polska!
Robimy to, co robimy, bo ważne są dla nas wartości patriotyczne, republikańskie, chrześcijańskie oraz tradycje narodowe. Chcemy rozwijać swoją i innych wiedzę na temat polityki, historii, gospodarki, społeczeństwa i kultury.
Co robimy konkretnie? Organizujemy debaty, konferencje, wykłady oraz wydarzenia edukacyjno-integracyjne Reprezentujemy społeczność akademicką w ważnych dla niej momentach Dbamy o pamięć polskich bohaterów Zabieramy głos w ważnych kwestiach życia publicznego, również w mediach Organizujemy festiwale, happeningi…
… od 2010 roku nazbierało się tego całkiem sporo
Co da Tobie działalność w naszym stowarzyszeniu? Przynależność do grupy ambitnych młodych konserwatystów Możliwość realizacji dotychczasowych projektów (takich jak np. Namioty Wyklętych, Wspólnie dla Przyszłości) i tworzenia własnych inicjatyw. Poczucie, że Twój głos w sprawach publicznych może być usłyszany Ciekawe znajomości – wśród studentów z innych miast, społeczników, ekspertów i polityków Rozwój umiejętności organizacyjnych, interpersonalnych i innych przydatnych w CV
W tym artykule chciałabym poruszyć temat związany z wyglądem wolontariatu podczas Namiotów Wyklętych w Poznaniu w 2025 z perspektywy osoby w niego zaangażowanej. Dodatkowo pragnę również podzielić się moimi doświadczeniami i przemyśleniami w tym zakresie.
Namioty Wyklętych to ogólnopolska akcja stowarzyszenia Studenci dla Rzeczypospolitej powstała w 2012/13 roku. Ma ona na celu upamiętnienie Żołnierzy Niezłomnych - działaczy ruchu antykomunistycznego w czasach okupacji naszego kraju - polskich patriotów, którzy w myśl idei władzy ludowej mieli zostać przeklęci i zapomniani.
Wcześniej Namioty Wyklętych w Poznaniu odbywały się wraz z Biegiem Tropem Wilczym, jednak ok 2023 roku zostały połączone z organizowanym przez ,,Muzeum Broni Pancernej” Świętem Wojska Polskiego”. Dzięki życzliwości organizatorów tego wydarzenia również w tym roku Stowarzyszeniu Studenci dla Rzeczpospolitej otrzymało teren na którym mogli rozłożyć swoje stanowisko i prowadzić działalność o charakterze edukacyjnym związanym z żołnierzami wyklętymi.
Niezwykle istotne jest aby podkreślić, że wolontariat związany z Namiotami Wyklętych nie zaczyna się dopiero w dzień samego wydarzenia, ale dużo wcześniej. Osobom zaangażowanym w działalność charytatywną zostają przydzielone indywidualne zadania przynajmniej z kilku miesięcznym wyprzedzeniem. Zadaniem mi powierzonym w tym roku było stworzenie krzyżówek i wykreślanek na podstawie wcześniej stworzonych biogramów.
To zadanie wymagało ode mnie zdolności analitycznych oraz dużej kreatywności. Czas, który poświęciłam na wykonanie powierzonego mi zadania wyniósł cztery dni. Dodatkowo byłam cały czas w kontakcie z pozostałymi wolontariuszami, z którymi wymienialiśmy się informacjami. Następnym elementem związanym z działalnością wolontariacką wymagał od wszystkich wolontariuszy pomoc w przygotowaniu całego stanowiska w dzień wydarzenia. Wszystkie osoby zainteresowane miały zjawić się ok 1,5 godziny przed rozpoczęciem całego wydarzenia, w celu pomocy w rozłożeniu namiotów oraz innych potrzebnych akcesoriów związanych z prowadzoną działalnością. Każdy wolontariusz otrzymał identyfikator, dzięki któremu pracownicy ,,Muzeum Broni Pancernej” mogli nas zweryfikować i wskazać miejsce na nasze stanowisko. Dzięki współpracy i dobrej organizacji stanowisko dotyczące Namiotów Wyklętych było gotowe i otwarte na osoby nim zainteresowane.
Gdy zaczęły pojawiać się już osoby zainteresowane całym wydarzeniem, każdej osobie zostało przydzielone stanowisko, aby praca wolontariuszy przebiegała sprawnie z korzyścią dla osób korzystających z naszych usług. Powierzane stanowiska były często ściśle związane z wcześniej powierzonymi nam zadaniami. Dlatego też otrzymałam zadanie pomagać osobom rozwiązującym krzyżówki oraz zajmować się dziećmi zainteresowanymi wykreślankami i kolorowankami. Gdy nie służyłam nikomu pomocą, zajmowałam się organizacją stanowisk i towarzyszyłam dzieciom podczas wykonywania przez nich zadań.
Ze względu na niezwykle wysoką temperaturę wynoszącą powyżej 30 stopni Celsjusza wolontariusze otrzymali dwie zgrzewki wody aby pogoda nie przeszkodziła w powierzonych zadaniach. Dodatkowo wolontariusze czuli się za siebie wzajemnie odpowiedzialni i dbali o zdrowie wszystkich zaangażowanych, między innymi poprzez przypominanie o piciu wody, czy zamianie stanowiska, aby każdy mógł odpocząć w cieniu. Muzeum Broni Pancernej zapewniło również wszystkim wolontariuszom ciepły posiłek, którym była grochówka. Aby go otrzymać należało pokazać talon. W celu dobrego funkcjonowania Namiotów Wyklętych wolontariusze podzielili się na dwie grupy aby gdy część wolontariuszy korzystała z posiłku, druga część dbała o stanowisko i zwiedzających. Dzięki temu wszyscy mogli ze spokojem korzystać z otrzymanej przerwy. Podczas posiłku wraz z innymi wolontariuszami mieliśmy okazję porozmawiać ze zwiedzającymi i wymienić się swoimi przemyśleniami i opiniami. Ludzie bardzo miło na nas reagowali i cieszyli się, że młodzi ludzie również angażują się w takie wydarzenie.
Na naszym stanowisku największą popularnością cieszyły się kolorowanki, szyfry i krzyżówki. Było to spowodowane obecnością dużej ilości dzieci do 12 roku życia. Dzięki zaangażowaniu ich rodziców mogliśmy się podzielić naszą pasją związaną z patriotyzmem oraz mile spędzić z nimi czas. Dzięki organizowanym przez nas atrakcjom ludzie mogli zdobyć wiedzę dotyczącą żołnierzy wyklętych oraz otrzymać książkę w tej tematyce za wykonanie zadania. Wiele osób podejmowało się właśnie wykonania krzyżówki lub wykreślanki aby móc zaopatrzyć się w książki przedstawiające biografie żołnierzy wyklętych oraz ważnych wydarzeń historycznych. Często można było słyszeć, że rodzice pragnęli zaopatrzyć się w książkę, aby móc ją czytać wraz ze swoimi dziećmi i razem się edukować.
Dzięki właśnie takim obrazom związanym z czynnym udziałem rodziców w przekazywanie postaw patriotycznych swoim dzieciom oraz ich wdzięczność za naszą ciężką pracę i pamięć, czuliśmy dodatkowo energię do dalszej pracy bez względu na warunki pogodowe.
Dwie godziny przed końcem całego wydarzenia zaczęliśmy dostrzegać, że ludzie zaczęli powoli zbierać się do domu. Pomimo tego musieliśmy cały czas być gotowi do działania, gdyż były osoby, które cały czas chciały z nami porozmawiać i skorzystać z naszych atrakcji. Gdy zbliżał się już czas składania naszego stoiska, wszyscy wolontariusze pomimo zmęczenia brali w nim czynny udział. Dzięki takiej postawie po pół godzinie wszystko było złożone i gotowe do spakowania. Dodatkowo osoby, które wspierały wolontariuszy i stowarzyszenie w przygotowaniu wydarzenia zarówno materialnie jaki i emocjonalnie otrzymali od drobne upominki. Po zakończonym wydarzeniu wszyscy wolontariusze i członkowie stowarzyszenia podziękowali sobie za wykonaną pracę, z nadzieją, że spotkają się również w przyszłym roku na Namiotach Wyklętych.
Biorąc udział w tym wydarzeniu poczułam, że rozwinęłam swoje kompetencje pracy zespołowej oraz mogłam podzielić się swoimi talentami i doświadczeniami z innymi. Dodatkowo taka działalność napełniła mnie poczuciem sprawczości i dała poczucie spełnienia. Na pewno nie jest to ostatni raz, kiedy wzięłam udział w takim wydarzeniu.
Barbara Wiśniewska
_________________________________
Projekt sfinansowany ze środków otrzymanych z Narodowego Instytutu Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Korpusu Solidarności - Rządowego Programu Wspierania i Rozwoju Wolontariatu Długoterminowego na lata 2018-2030.
Zostań Wolontariuszem w Stowarzyszeniu Studenci dla Rzeczypospolitej
Chcesz zaangażować się w działania naszego Stowarzyszenia, ale niekoniecznie jako członek? Dołącz do nas jako wolontariusz
Zapraszamy na spotkanie rekrutacyjne 20 listopada o 18:10 w Cyryl Club (ul. Młyńska 14).
Opowiemy o tym: na czym polega wolontariat w naszym Stowarzyszeniu, jakie zadania możesz podejmować (organizacja wydarzeń, wsparcie techniczne, działania zdalne, lokalne i ogólnopolskie), jakie wsparcie otrzymują wolontariusze (szkolenia, koordynator, materiały, feedback), jakie możliwości rozwoju i zdobywania doświadczenia oferujemy.
Wolontariuszem może zostać każdy od 16. roku życia.
Szukamy osób kreatywnych, komunikatywnych i chętnych do działania — ale równie mocno zachęcamy do własnych propozycji projektów i inicjatyw!
Dołącz, zdobądź doświadczenie, poznaj inspirujących ludzi i działaj dla Rzeczypospolitej.
Projekt sfinansowany ze środków otrzymanych z Narodowego Instytutu Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Korpusu Solidarności - Rządowego Programu Wspierania i Rozwoju Wolontariatu Długoterminowego na lata 2018-2030.
Zapraszamy na spotkanie rekrutacyjne poznańskiego oddziału Stowarzyszenia Studenci dla Rzeczypospolitej, największej konserwatywnej organizacji studenckiej w Polsce!
Studiujemy różne kierunki i mamy różne pasje, a łączy nas jedna – Polska!
Robimy to, co robimy, bo ważne są dla nas wartości patriotyczne, republikańskie, chrześcijańskie oraz tradycje narodowe. Chcemy rozwijać swoją i innych wiedzę na temat polityki, historii, gospodarki, społeczeństwa i kultury.
Co robimy konkretnie? Organizujemy debaty, konferencje, wykłady oraz wydarzenia edukacyjno-integracyjne Reprezentujemy społeczność akademicką w ważnych dla niej momentach Dbamy o pamięć polskich bohaterów Zabieramy głos w ważnych kwestiach życia publicznego, również w mediach Organizujemy festiwale, happeningi…
… od 2010 roku nazbierało się tego całkiem sporo
Co da Tobie działalność w naszym stowarzyszeniu? Przynależność do grupy ambitnych młodych konserwatystów Możliwość realizacji dotychczasowych projektów (takich jak np. Namioty Wyklętych, Wspólnie dla Przyszłości) i tworzenia własnych inicjatyw. Poczucie, że Twój głos w sprawach publicznych może być usłyszany Ciekawe znajomości – wśród studentów z innych miast, społeczników, ekspertów i polityków Rozwój umiejętności organizacyjnych, interpersonalnych i innych przydatnych w CV
Wolontariat w praktyce: doświadczenia projektowe i nawiązanie współpracy z innymi wolontariatami.
Wolontariat to wyraz realnej gotowości do pomocy; może się w niego zaangażować każdy, wybierając obszar zgodny z wiekiem, doświadczeniem, zawodem i dostępnością czasu. Ludzkie zdolności — fizyczne i psychiczne — stanowią potencjał, który można rozwijać indywidualnie i zbiorowo. Siła wolontariatu leży w ludziach i ich chęci niesienia pomocy, a aktywność wolontariacka znajduje zastosowanie w wielu sektorach, takich jak edukacja, kultura czy opieka.[1] Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie tego zjawiska w praktyce, na przykładzie kilku, zróżnicowanych pod względem działalności i celów statutowych, organizacji pozarządowych.
Jedną z organizacji, która zajmuje się wzmacnianiem kapitału społecznego i ludzkiego, poprzez stwarzanie więzi opartych na zaufaniu społecznym jest „Stowarzyszenie WIOSNA”. Realizuje ono swój wewnętrzny projekt pt. „Akademia Przyszłości”, której byłem jednym z realizatorów w ostatniej edycji 2024/2025 jako wolontariusz. Od 2003 roku Akademia Przyszłości wspiera dzieci, które mają słabą wiarę we własne możliwości i niską samoocenę. Tworzy bezpieczne, sprzyjające rozwojowi środowisko, w którym młody człowiek spotyka dorosłego — wolontariusza — gotowego poświęcić mu swój czas i uwagę oraz pełnić rolę mądrego towarzysza. Organizacja dostarcza narzędzi i doświadczeń, które pomagają pokonać dotychczasowe bariery i przygotowują do samodzielnego funkcjonowania w dorosłym życiu, przede wszystkim wzmacniając poczucie wartości dziecka. W porozumieniu ze szkołami stowarzyszenie dociera do uczniów borykających się z problemami z samooceną, relacjami czy nauką.
Każde dziecko otrzymuje indywidualne wsparcie wolontariusza — spotkania odbywają się średnio co 1–2 tygodnie i trwają minimum godzinę. Wolontariusz pomaga odkryć źródła trudności, zrozumieć je, wspólnie znaleźć rozwiązania i rozwijać mocne strony podopiecznego. Praca prowadzona jest według sprawdzonej i bezpiecznej metodologii opracowanej przez Akademię. Postępy dziecka są zapisywane w Indeksie Sukcesów, finansowanym przez darczyńcę — dostępny jest też wariant online, umożliwiający bieżące monitorowanie rozwoju. Na zakończenie edycji organizowana jest Gala Sukcesów, podczas której dzieci celebrują osiągnięte efekty swojej pracy z wolontariuszami.[2]
Organizacją pozarządową, która realizuje podobne cele jest Stowarzyszenie mali bracia Ubogich. Jak słusznie zauważyło, kontakt międzyludzki należy do podstawowych potrzeb człowieka. Współcześnie samotność stała się jednym z poważniejszych problemów społecznych — dotyka osoby w różnym wieku, jednak najbardziej narażeni są seniorzy, którzy często dysponują ograniczonymi zasobami i mniejszymi możliwościami radzenia sobie z izolacją. Izolacja społeczna u osób starszych negatywnie odbija się zarówno na ich zdrowiu psychicznym, jak i fizycznym. W odpowiedzi na narastające zjawisko samotności Stowarzyszenie uruchomiło autorski Program „Obecność”, którego celem jest organizowanie wolontariatu towarzyszącego dla osób starszych doświadczających osamotnienia. Jako wolontariusz regularnie odwiedzam seniorów w ich mieszkaniach, nawiązuję z nimi długofalowe relacje oparte na zaufaniu i przyjaźni oraz wspieram ich w przezwyciężaniu izolacji — poprzez aktywizację i tworzenie trwałych, wartościowych więzi. Poza systematycznymi odwiedzinami program przewiduje także wydarzenia okolicznościowe, takie jak spotkania świąteczne, oraz inicjatywy jednorazowe — np. „Wakacje jednego dnia”, umożliwiające wspólne spędzenie czasu podczas letnich dni.[3]
Dodatkowo Stowarzyszenie współpracuje z kilkunastoma organizacjami pozarządowymi przy kampanii społeczno-edukacyjnej „Napisz Testament”, która ma zachęcać do sporządzania testamentów na różnych etapach dorosłego życia i uwzględniania w nich celów społecznych. Kampania ma za zadanie zwiększać świadomość korzyści płynących z posiadania testamentu oraz informować, jak poprawnie przygotować ten dokument, jak zabezpieczy on bliskich oraz jakie wymogi formalne trzeba spełnić, by był ważny.[4]
Mówiąc o podmiocie, który oprócz działalności krzewiącej społeczeństwa lokalne zajmuje się także troską o rozwój Ojczyzny jest Stowarzyszenie Studenci dla Rzeczypospolitej. Podejmuje działania na rzecz poszerzania wiedzy z zakresu historii Polski, ze szczególnym uwzględnieniem historii najnowszej oraz popularyzacji zagadnień związanych z bieżącymi sprawami polskiego życia publicznego.[5] Jest to możliwe m. in. dzięki finansowaniu projektów ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Korpusu Solidarności.
Jednym z nich jest zorganizowany w tym roku w Poznaniu "Namioty Patrioty". Podczas tego wydarzenia dzieci jak i dorośli mieli okazję rozwinąć swoją wiedzę historyczną oraz wziąć udział w przygotowanych atrakcjach, takich jak gry planszowe, kolorowanki, quizy oraz rzuty do celu. Dzięki współpracy z Muzeum Broni Pancernej możliwe było wystawienie stoiska podczas pikniku militarnego oraz IPN Poznań, który ufundował nagrody książkowe oraz gry planszowe. Z kolei Prezes Instytutu Pamięci Narodowej objął wydarzenie patronatem.
Co ciekawe, możliwe jest zgłoszenie swojego pomysłu na projekt w ramach ogłaszanych konkursów, w których udział mogą brać nie tylko wolontariusze Stowarzyszenia, ale także osoby niezwiązane bezpośrednio z organizacją. Dzięki uzyskanym minigrantom można realizować swój autorski pomysł, skupiony wokół konkretnego wydarzenia historycznego lub wzmacniania społeczności lokalnej.
Działalność wolontariacka stanowi istotny element zdrowego społeczeństwa XXI wieku.
Wzmacnia on więzi społeczne poprzez niesienie nieodpłatnej pomocy innym, skutkującym budowanie nowych relacji i sieci kontaktów. Ponadto, przyczynia się do wzrostu świadomości narodu w sferze pochodzenia i historii przodków, uwrażliwiając ich na krzywdy, których doznali, stwarzając człowieka ukierunkowanego na pokojowe współżycie z innymi grupami społecznymi.
Grzegorz Wajrach
Bibliografia
A. Roguska, Wolontariat - działania na rzecz jednostki i społeczeństwa, [w:] Wolontariat w teorii i praktyce, red. nauk. M. Danielak-Chomać, B. Dobrowolska, A. Roguska, Wydawca: Fundacja na rzecz dzieci i młodzieży „SZANSA”, Siedlce 2010, s. 30-31
Projekt sfinansowany ze środków otrzymanych z Narodowego Instytutu Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Korpusu Solidarności - Rządowego Programu Wspierania i Rozwoju Wolontariatu Długoterminowego na lata 2018-2030.
Stowarzyszenie Studenci dla Rzeczypospolitej Adres korespondencyjny: ul. św. Filipa 23/3, 31-150 Kraków
WWW.STUDENCIDLARP.PL
Adres korespondencyjny oddziału warszawskiego: Fundacja im. Janusza Kurtyki Areszt Śledczy Warszawa-Mokotów ul. Rakowiecka 37 02-251 Warszawa z dopiskiem "do Stowarzyszenia Studenci dla Rzeczypospolitej"
