Młode pokolenie w obliczu nowych wyzwań zawodowych – wpływ organizacji i fundacji pozarządowych na kształcenie świadomości społecznej i aktywizację młodzieży w samorządzie lokalnym na przykładzie Fundacji Centrum im. Władysława Grabskiego
Współczesny świat narzuca na młodych ludzi coraz nowsze wymagania. Wielu rzeczy nie sposób nauczyć się na wstępnym etapie edukacji, a ukończone studia mogą okazać się niewystarczające by spełnić oczekiwania potencjalnych pracodawców. Często na studiach brakuje wiedzy praktycznej a program nauczania przeładowany jest zagadnieniami teoretycznymi.
Obecnie rolę kształcącą kompetencje społeczne młodego pokolenia, wspólnie z uczelniami, pełnią również organizacje pozarządowe i fundacje. Osoby poszukujące wiedzy i chcące działać społecznie nie muszą ograniczać się do wiedzy przekazywanej na studiach. W 2025 roku w Polsce funkcjonowało około 160 tysięcy organizacji pozarządowych, z czego około jedną czwartą stanowiły fundacje (dane NGO.pl). Pośród działających w Polsce fundacji, nastawionych na kształcenie społeczne młodego pokolenia, istnieje jedna, z którą miałem styczność. Jest nią Fundacja Centrum im. Władysława Grabskiego, zwana również Centrum Grabskiego.
Centrum Grabskiego to fundacja zajmująca się rozpowszechnianiem wiedzy w zakresie historii, polityki oraz finansów. Zrzesza ekspertów od ekonomii oraz historii a także publikuje raporty i analizy dotyczące dziedziny ekonomii (co najmniej 3 raporty i 2 analizy w latach 2015-2017).
Fundacja oferuje wiele inicjatyw skierowanych do młodego pokolenia, nastawionych na jego edukację w zakresie m.in. gospodarki, mediów i działania samorządów. Należą do nich akademie, które w różnych odsłonach organizowane są od 2013 roku. Są to inicjatywy skierowane, w różnych kombinacjach, do młodzieży licealnej, studenckiej i absolwenckiej. Fundacja Grabskiego organizowała co najmniej trzy rodzaje akademii: Akademię Nowych Mediów (2022), Akademię Patriotyzmu (2019, 2021, 2022, 2023) oraz Akademię Samorządu (2013-2014, 2020-2021, 2021, 2022-2023 i 2023-2024). Comiesięczne weekendowe zjazdy, podczas których realizowano akademie, odbywały się w różnych miejscach: Warszawa, Falenty, Dosłońce, i Kraków (Akademia Nowych mediów), głównie Kraków i Warszawa (Akademia Patriotyzmu) oraz głównie Kraków (Akademia Samorządu).
Najstarszą i odbywająca się w największej częstotliwości (stan na 2025 rok) inicjatywą Fundacji o charakterze akademii jest Akademia Samorządu. Jest to projekt przeznaczony dla uczniów, studentów i osób do 30 roku życia. W jego ramach odbywają się warsztaty i wykłady, prowadzone przez ekspertów z zakresu spraw społecznych: gospodarki, prawa, polityki itd. Na przestrzeni lat inicjatywa posiadała wielu partnerów (m.in. KGHM, Totalizator Sportowy, Fundacja LOTTO, Fundacja Empiria i Wiedza czy Bank Gospodarstwa Krajowego) i była realizowana w ramach różnych programów (Erasmus+, Program Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018-2030 PROO czy Kultura-Interwencje).
Pierwsza edycja Akademii Samorządu odbyła się w latach 2013-2014 przy współpracy samorządu Województwa Małopolskiego i Instytutu Łukasiewicza. W okresie listopad 2013 – czerwiec 2014 zorganizowano siedem zjazdów i kilkanaście spotkań zawierających debaty i warsztaty.
Projekt został reaktywowany w 2020 roku, odbywając się regularnie (corocznie) przez kolejne lata do 2024 roku (edycja 2023-2024). W 2023 roku, w trakcie V edycji akademii, w okresie grudzień-czerwiec, w Krakowie odbyły się cztery zjazdy (miałem okazję uczestniczyć w dwóch z nich). Podczas pierwszego zjazdu (grudzień) jako uczestnicy zgłębialiśmy wiedzę z zakresu komunikacji medialnej w samorządach (warsztaty prowadzone przez dr hab. Klaudię Cymanow-Sosin oraz red. Dominikę Kossakowską z Radia Kraków dotyczące informacji w samorządach i komunikacji medialnej) oraz mechanizmów działania manipulacji i sposobów jej wykrywania. Podczas zajęć przeprowadzono również symulację debaty na wybrany temat, w której uczestniczyli wybrani uczestnicy akademii.
Podczas kwietniowego zjazdu jednym z prelegentów, prowadzącym zajęcia, był krakowski radny dzielnicowy – Michał Barnaś – który przekazywał uczestnikom wiedzę na temat funkcjonowania dzielnic miejskich. Podczas tych zajęć dyskutowano również na temat aktywizacji młodego pokolenia w samorządach. Tematyka innych warsztatów zjazdu dotyczyła zakładania Młodzieżowych Rad gmin i Rad województw – jeden z elementów aktywizacji młodego pokolenia, kształcący jego świadomość społeczno-polityczną oraz wpływ na lokalną społeczność. Program zjazdu zawierał również praktyczne zagadnienia dotyczące zakresu kompetencji jednostek samorządu terytorialnego, zajęcia dotyczące prawnych aspektów funkcjonowania samorządu oraz debatę między uczestnikami akademii na temat aktywności młodzieży.
Innym projektem Centrum Grabskiego, w których uczestniczyłem, jest Centrum Myśli Narodowej, realizujące inicjatywy takie jak „Spotkania wtorkowe” (cykliczne spotkania, organizowane raz w tygodniu, podczas których poruszane są tematy społeczne – dotyczące wydarzeń współczesnych - oraz historyczne), oraz wywiady publikowane w serwisie YouTube, na kanale pt. „Centrum Myśli Narodowej”: dwa programy z wywiadami z ekspertami oraz pasjonatami gospodarki („Spotkania z ekonomią”) i historii („Historia po godzinach”).
Od lat Fundacja Centrum im. Władysława Grabskiego zaangażowana jest w różne projekty, obejmujące akademie, debaty, dyskusje, wywiady, raporty oraz analizy. Szczególnie te pierwsze – akademie - mają istotną rolę w bezpośrednim kształceniu świadomości społecznej i wspieraniu aktywizacji młodego pokolenia. Dzięki inicjatywom takim jak „Akademia Samorządu”, zainteresowana nimi młodzież ma okazję poznać aspekty działalności samorządów i powiązanych z nimi instytucji (np. medialnych) oraz zgłębić wiedzę praktyczną (podczas warsztatów z ekspertami i praktykami – samorządowcami - przekazującymi wiedzę z zakresu samorządu lokalnego i działalności publicznej). Inicjatywa ta może służyć jako uzupełnienie nauki odbywanej w trakcie studiów, szczególnie dla osób, które są jeszcze w wieku licealnym.
Chociaż Studenci dla Rzeczypospolitej funkcjonują jako Stowarzyszenie, dzielą z Fundacją Grabskiego chociażby format akademii. Akademia Skolimowska – inicjatywa corocznych akademii, organizowana od 2011 roku przez Stowarzyszenie Studenci dla Rzeczypospolitej – to projekt kształcący młode pokolenie w duchu pamięci o historii oraz świadomości w zakresie obecnych kontekstów politycznych. Podczas zjazdów akademii występują osoby ze świata polityki, historii i gospodarki. Myślę, że Stowarzyszenie Studenci dla Rzeczypospolitej, organizując coroczną Akademię Skolimowską, zainspirowane inicjatywami Centrum Grabskiego, mogłoby położyć większy nacisk na kształcenie młodzieży w temacie współczesnego życia różnych lokalnych społeczności, również w połączeniu z jakże istotnym dla Stowarzyszenia wymiarem historycznym.
Dominik Saczko
Źródła informacji:
https://fakty.ngo.pl/fakt/liczba-ngo-w-polsce
https://studencidlarp.pl/dokonania/projekty-zrealizowane-w-ramach-programu-proo/263-akademia-skolimowska
https://centrumgrabskiego.pl/projekty/
https://akademiasamorzadu.pl/o-projekcie/
https://www.facebook.com/akademia.samorzadu/posts/pfbid02cnaAZfp6Tm6rUXJZigBp18gR4N83YtJgFVnabt7Ws6Agk1guf9UE1XY5Js5BVpNAl
https://www.facebook.com/akademia.samorzadu/posts/pfbid02LSjmCiU79BnKwegFAAojwiiyJCu5Hni4sercUjyVf8yW5WETWbWzSZkXCodZqP1ul
https://www.facebook.com/fundacjacentrumgrabskiego/posts/pfbid0fqiGwcthhyrYYEvmurMg3YamsJ2uZQpBtbZd9tWvG7ZLTHkcQWkFMevvjf5CR3rQl
https://www.facebook.com/fundacjacentrumgrabskiego/posts/pfbid02JpbhE1tNtGeGDCTvMPH28Th6CvjJGVnyRsQkEoxXGfbPd1Yfq3w1PBRMLcPittGbl
https://www.facebook.com/fundacjacentrumgrabskiego/posts/pfbid0LxmiwfvHsdFLC3K278i7MNrybgUQj8HqkcWifoxcEQzJMpbY8tETsTiJsH9763kGl
https://www.facebook.com/fundacjacentrumgrabskiego/posts/pfbid0FGxWJrG237hCUNKT4j5LDmwoKs9hitEYBhyBx3Dpm3pg6RgCyd9srg3Fykv15fyDl
https://www.facebook.com/fundacjacentrumgrabskiego/posts/pfbid0SA5mY4sb5tTvgGM35sxeCM78TCc355u7eHnGJKvae9fbBbqpBdLkM4YPFcZ9GHmUl
https://www.facebook.com/fundacjacentrumgrabskiego/posts/pfbid02UWV7BydwBtYrQQZQ3PutkP47wHD89BufBbZ3EHh2xd18X8pv14y8JHCPgGDzHX35l
https://www.facebook.com/fundacjacentrumgrabskiego/posts/pfbid0XLjkxn233jBmye6ozSq2mzaTvHukMniVsugqJFTFKP7QAE5QcNE47RRNH4Vft5dHl
https://www.facebook.com/fundacjacentrumgrabskiego/posts/pfbid037iUbyTZTvqvjp4415ciT9b7PTQFq7XX8rYCXsYWaWMavPquoJjjcxafGKBtLdb8fl
https://www.facebook.com/fundacjacentrumgrabskiego/posts/pfbid024TmDPhvAysP3Hc8Gz58i88ZRvaiD17n9sRBT1bmVvtJg3dC5ZL17WeguUsihxksYl
https://www.youtube.com/@historiapogodzinach5669/videos
_________________________________
Projekt sfinansowany ze środków otrzymanych z Narodowego Instytutu Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Korpusu Solidarności - Rządowego Programu Wspierania i Rozwoju Wolontariatu Długoterminowego na lata 2018-2030.
